В ТУРЦИИ РАЗРАБОТАН ПРОЕКТ ЛИБЕРАЛИЗАЦИИ ИСЛАМА

1

Максут ОРАЗАЙ
Свой человек  ( ? )

Мүпти Дербісәлі қажы бұл шаруаны зерттеп, бізде де осы сияқты өзгертулер енгізуі керек.

2

y
Админ  ( ? )

Зачем Вы ставите в блоге материалы, которые уже прошли у нас в новостях?

3

Кумыс-компот
Аноним 

Тут кумыс такой. Когда религия вступает в прямое противоречие с реальностью. То что-то необходимо изменить. Поскольку реальность не изменишь, приходится изменять религию.

А компот в следующем. Ислам уже неднократно реформировали или интерпретировали.
Иногда полностью запрещая целые аяты или интерпретируя их. (Например сура "Пчелы", аят 72). Так что, считаю что делают хорошо. Возможно это даст возможность исламу не быть отсталой религией.

4

Максут ОРАЗАЙ
Свой человек  ( ? )

Ничего странного. Тема в блоке новостей затеряется, а она заслуживает обсуждения.

5

Религовед
Аноним 

Наконец-то дождались Реформации в Исламе. По аналогии с христианством следует ждать обострение ситуации в ислам.мире и даже меж-исламские войны (по типу гугеноты - католики и т.д.).

6

ИМХО - всем!
Аноним 

Вообще с модернизацией и реформированием религий надо быть осторожней, это мое ИМХО...

Тут такого можно наворотить чисто-казакпайского , мало не покажется!

Пример - история Мурата Телибекова, не Мурата - а Муртада...



Копирую сюда свой пост с ветки про проделки Мурата Телибекова, с сегодняшней статьи в Зонекз, "про слепого судью в американском штате Калифорния", обратите внимание как затейливо преподносится информация про его собственные (М.Т-ва) неблаговидные деяния!

Думаю что не ффтоп, итак:



Обратите внимание на содержание беседы и стиль общения мырзалар!

И как отвечает Телибеков на конкретно взятый отдельный вопрос американских юристов о состоянии борьбы с коррупцией...

Да это же ужас что он себе позволяет. Не находите?

Никого не напоминает?

Присмотритесь и вспомните недавний нашумевший фильм про Казахстан:

*****************
Мурат Телибеков:
- Ну, что тут сказать…. В Центральной Азии проблему коррупции решают в лучших восточных традициях - честно и принципиально. Судью, уличенного во взятках, могут публично сбросить с крыши небоскреба, посадить на кол, погрузить в котел с кипящим бешбармаком или разорвать на части, привязав к двум разъезжающимся КамАЗам.

*****************

А о "бомбардировке из камнеметов" в сторону Узбекистана...?
... или про евреев и гомиках в отличительных одеждах - почему промолчал ты, Телибеков?

Да посмотрите - это же готовый Борат-2!

Это братишка Саши Барона Кохана!

Он в окрытую копирует стиль Бората, чтобы у амеров закрепился негативный образ дурака-казаха!

Телибеков - совсем не так прост и дурак как кажется иногда.

И не стройте пожалуйста иллюзий насчет толерантного отношения ВАСП к муслимам, да еще из такой страны, каким Казахкстан незадолго до Телибекова, в одиозном свете представил Саша Кохан!

Теперь вы поняли всю трагикомичность роли Телибекова во всей этой истории, в этом вояже за океан?

Правильно, он отрабатывал сребренники.

Давите гада, по приезду... Или он уже вернулся?

Кто в курсе?





**********

19-20-му!

Похоже вы не поняли всю серьезность и предысторию вояжа М.Т-ва.

Ничего он не хочет нам показать, что он такой или сякой. Он делает себе незатейливый пиар - и все.

А вот что за всем этим имеется - вот что интересно.
А интересным является именно предыстория вояжа... Закулиса.

Первое: Его назначают неким председателем некого мусульманского Комитета по правам человека , а скажите, мыслимое ли это дело, на сугубо юридический комитет ставить расстрыгу-писателя, низкопробного беллетриста, не остановившимся даже перед именем Абая, нашего светоча (не побоюсь высокого определения) - чтобы снискать славу "прогрессивного", "ищущего" писателя, путем показа сценок порнографического содержания с участием персонажа-актера в образе Абая?

И это - мусульманский "авторитет"?

Второе - зачем, кто и каким макаром создал сей "Комитет"... не думали?
Это же опять забугорные гранты, наподобие того же соросовского мероприятия, на котором создан тот образец порнографического "творчества" с Абаем...


Люди!
Будьте же бдительны!
Телибеков - продавец мусульманства.
Он же - продавец Абая.
Он и продавец Родины, по сути.

Очнитесь, сограждане мои!

7

Newman
Свой человек  ( ? )

Пусть либерализуют ... лишь бы читали намаз, боялись Аллаха, не делали Харама, и следовали сунне Пророка Мухаммада, мир ему и благословение Аллаха, и не вносили в Религию нововведения.

8

Newman
Свой человек  ( ? )

//Мүпти Дербісәлі қажы бұл шаруаны зерттеп, бізде де осы сияқты өзгертулер енгізуі керек. //
Маке, сіз Гардиан деген газетінде Ислам туралы шындықты жазады деп сенесіз бе?

9

Максут ОРАЗАЙ
Свой человек  ( ? )

Newman қарағым, жарты миллиондай жастар ата дінін тастап, секталарға кіріп кеткенін білемін - ол "Гардианның" айтқаны емес. Бұл иеговист, кришнаит, Нұр қауымы т.б. секталардың пысықтығы ғана емес, діни қайраткерлердің марғаулығы да.
Бұл мәселені "РУХ" клубында 2004 жылы талқылап, үндеу қабылдап, жариялағанбыз.

10

Anonymous
Аноним 

http://www.islam.az/modules/sections/index.php?op=viewarticle&artid=78

"Кроме того, даже если Ислам адресован всему человечеству, пророк Мухамед начал его пропаганду с арабских племен, поэтому понятно, почему Коран был ниспослан на арабском. Аллах объявил нам арабский язык как средство уберечь текст Корана от искажений до самого Судного дня. Поэтому, вне зависимости от расы и национальной принадлежности, все члены мусульманского сообщества должны стоять на страже целостности Корана и предохранять его от искажений.

В Турции проходили ожесточенные споры по поводу необходимости перевода Корана и в 1949 году к ним активно присоединился Рауф Орхан."


Эта тема в Турции широко обсуждается не первый раз.Если они проведут либерализацию,то турки вернутся к старому спору и будут склонны читать Коран на турецком,иранцы на фарси,дунгане на китайском и т.д.

На каком языке будут читать намаз в светском Казакстане,в случае либерализации Ислама в Турции?

11

КЗАК
Аноним 

http://www.islam.az/modules/sections/index.php?op=viewarticle&artid=78

"Кроме того, даже если Ислам адресован всему человечеству, пророк Мухамед начал его пропаганду с арабских племен, поэтому понятно, почему Коран был ниспослан на арабском. Аллах объявил нам арабский язык как средство уберечь текст Корана от искажений до самого Судного дня. Поэтому, вне зависимости от расы и национальной принадлежности, все члены мусульманского сообщества должны стоять на страже целостности Корана и предохранять его от искажений.

В Турции проходили ожесточенные споры по поводу необходимости перевода Корана и в 1949 году к ним активно присоединился Рауф Орхан."


Эта тема обсуждается не первый раз,если они проведут либерализацию,то турки вернутся к старому спору и будут склонны читать Коран на турецком,иранцы на фарси,дунгане на китайском и т.д.

На каком языке будут читать намаз в светском Казакстане,в случае либирализации Ислама в Турции?

12

Мамбет
Аноним 

Ескі көрпеге жібектен жамау жамайық, ағайындар!
Бірінші. Араб тілін құрту керек.
Екінші. Мешіттерге тексеру ұйымдастырып, миллиондаған ақшаның қайда кетіп жатқанын халыққа жариялап, алдағы уақытта есепсіз қаржы толық бақылауға алынсын. Үшінші.БАҚ арқылы діни уағызды тоқтату қажет.
Төртінші.Қажылыққа бәрі жаяу барсын. Бесінші..Мешіттерге адам аты берілмесін.
Алтыншы...
Жетінші...
..........

13

Мамбет
Аноним 

Шоқпыт шыдамайтын түрі бар...

14

Anonymous
Аноним 

1-Алла Тагала жараткан араб тілін жою сен сияқты шайтанбас манкурттардын колынан келмейді.
2-Кажылык Минада откізіледі Ол жерге калай да жетсенде, кыиншылыкты толық шегесін.
3-Ислам дні уағызын тоқтату сендердін колдарынан келмеді де келмейді.
4-Мамбет (Мамет-Мухамбет-Мухаммад С.Г.А. )деп атанганмен, қазақ тілінде жазғанмен, мүйіздерін анық көрніп түр, Алланын карғысына ушраған Іблис,күры онбаган!

15

Мамбет
Аноним 

14-ке
1-Қазақ тілін кім жаратыпты сонда? 2-Ұшақпен ары, ұшақпен бері... Байдың бассыз баласы да қажы боп жатыр.
3-Дін-әркімнің өз таңдауы. Халықтың миын уламасын. Арғы атамыздан қалған дүние емес ол.
4-Ақиқатқа балағатпен жете қоймассың.

16

Anonymous
Аноним 

МухамбетС.Г.А. есімін корқылып, ү ішіп,харам жеп, асылдық айтып сергілін үзаққа созылармекен, сорлы?

17

Мамбет
Аноним 

16-ға
Надан! Айтарың жоқ ақымақ! Мені қарғап, көзге түсейін деп жатырсың ба? О дүниеден жайлы орын алам деген дәме шығар. Бірақ бұл "еңбегің" аздау болар.

18

zheltocsan
Аноним 

либерализация жасаймыз харам мен халал ќылынєандардыѕ тїрлерін ґзгертіп жјне Исламєа ќайшы дјстїрлерді маќўлдау да дўрыс емес.

19

zheltocsan
Аноним 

Бірінші. Араб тілін ќўрту керек.
------------------------------------------

бўл Аллаћєа ќарсы соєысу дегенді білдіреді. Себебі, Аллаћ Ќасиетті Ќўранды араб тілінде тїсірген жјне оны ќияметке дейін ќорєайтынын ујде еткен. Сондыќтан, "заманєа жаман кїйлемек, замана оны илемек" деген аталарыѕныѕ сґзін ўмытпа.

20

Ньюман
Аноним 

Мәке, шіркін ай, қазақ неге қойған сұраққа тура жауап бермей, тоғайды аралап жүруді тоқтатпас екен. Ана Нечаев шал секілді...

Ал жас қазақтардың қаңғығаны келсек -- онда Ислам дінінің күнәсі жоқ, сол үшін Пайғамбарымыз салаллаху алейхи ассаламның сөздеріне күмән келтіретін дей... Ол сол жастармен біз шалдардың күнәларымыз. Ал тура жолға қайтып жатқандардың көпшілігі де -- жастар.

21

Максут ОРАЗАЙ
Свой человек  ( ? )

Жігіттер! Қыздар!
Біріңмен бірің қызыл кеңірдек болмаңдар. Мен өзім қазақы мұсылмандықты қолдаймын. Оны біздің ата-бабаларымыз баяғыда ақ өз тұрмыс-тіршілігіне ыңғайлаған-тын. Түріктер болса (отырықшы ел) бұл шаруаға енді кірісіп жатса керек.
Біздің де діни басшылар олардың ісін зерттесе деймін. Осында болған талқылауды мүптиге жіберсем деймін. Сондықтан, мұсылмандар, ауыр сөзді айтпауға тырысыңдар.

Бірімізді біріміз боқтап-балағаттамайық, жамандамайық: одан пайда жоқ, зиян болуы мүмкін.
ҚАЗАҚ КОДЕКСІНЕН

22

Anonymous
Аноним 

Алладан бет бурып Ислам дінінең шошынып қаранқыда қалған адамды білдіреді. Ол араб сөзі. Сен өзінің нағыз надан екенінді белгіледін,сорлы ақмақ, get out,stuppy bustard!

23

Мамбет
Аноним 

It`s jyst the opposite!

24

Newman
Свой человек  ( ? )

//Мен өзім қазақы мұсылмандықты қолдаймын. //
Қазақы мұсылмандар қазақы жаннатқа барама?

25

Мамбет
Аноним 

Кешірім сұраймын сіздерден. Менен үлкен қателік кетті.

26

Kamikadze
Свой человек  ( ? )

Исламның дінін бузбай-ақ,
Араб тіліне тиіспей-ақ,
Мухамбет пайғамбар Қоранда
Жазғанды бізге аудармай-ақ (искажение болмасын)
Қазақша тұсіндіру болады мекен?

Мешітте молда арабша сырылдатады, тұк тұсінсем бұйырмасын.

Молла өз қызметін керекті тілде
Атқара берсін, о да жұмысымыз жоқ.

Пайғамбардын бізге жеткіз дегенін кім орындайды?
.
Не болмаса кай жерде бұны оқуға болады?

Камикадзе

27

zheltocsan
Аноним 

Кешірім сўраймын сіздерден. Менен їлкен ќателік кетті.
-------------------------------------------------

оќасы жоќ. КЕШІРУШІ деген ол да Рахымды Ўлы Аллаћтыѕ бір есімі. Ол Аллаћ ґзіне серік ќосудан (серік ќосу деген - оєан теѕесетін немесе тілегеніѕді беретін Аллаћтан басќа біреулер бар деп санау) басќа барлыќ кїнјлар мен ќателіктерді ќаласам кешіремін деген. Їмітсіз шайтан єана. Себебі, шайтан ќияметке (аќыр заманєа) дейінгіні єана Аллаћтан тілеп алєан.

28

Anonymous
Аноним 

24 Newman
Свой человек ( ? )

"Қазақы мұсылмандар қазақы жаннатқа барама?"

Сен "Свой человек" екенсін, бірдеңе білетін шығарсын. Ондай жаннат болса, жақсы ғой.

29

Anonymous
Аноним 

Сенде бір жола кешіресал катты создерімді,бауырым.
25 жыл бүрын озімде сенен асқан акымак едім, АстағфирАлла!
Уа-ха-ха!

30

Anonymous
Аноним 

29-ға
Жақсы сақталыпсың...

31

Мамбет
Аноним 

30-шы менікі

32

Anonymous
Аноним 

"Көш жүре түзеледі" - Еліміздің Иманыда түзелер, ИншаАлла!
Көктемнің бірінші тәулігі басталды, конгретулейшин!
Көнілдерін көтерінкі болсын,қазағым!

33

zheltocsan
Аноним 

Не болмаса кай жерде бўны оќуєа болады?
-------------------------------------------------

http://www.crimean.org/islam/kitaplar.asp
http://www.massagan.com/download.php?mod=files&catid=12
http://www.massagan.com/download.php?mod=files&catid=16
http://www.massagan.com/download.php?mod=files&catid=6
http://forumok.org/topic8620.html

Бјрін оќып їйренуге бўл ґмір аздыќ ететінін ескерсек, еѕ јуелі Иманды, содан кейін парыздарды орындап ќўлшылыќ ету мен кїнјлардан ќашуды, сосын Ќўранды, Суннаныѕ негізі саналатын хадистерді оќып білсеѕіз, содан кейін пайєамбарлар мен саќабалар ґмір-тарихтарын оќысаѕыз баќытќа жетесіз деп сенемін. Сонда молдалардыѕ да, басќалардыѕ да сґздері мен істерін біле бастайсыз.

Араб тілін, оныѕ оќылу їні мен маєынасын їйренуге де интернетте орыс тілін білетіндерге мол мїмкіншіліктер бар.

34

zheltocsan
Аноним 

бесіншіге мына сілтеме арќылы тікелей шыќсаѕыз болар http://forbidden-culture.ru/files/tovhit.zip

35

zheltocsan
Аноним 

//Мен ґзім ќазаќы мўсылмандыќты ќолдаймын. //
Ќазаќы мўсылмандар ќазаќы жаннатќа барама?
-----------------------------------------------------------

біздіѕ бір-бірімізді ќўртып, тоз-тоз болып келгеніміз осы "ќазаќы мўсылмандыєымыздан" болса керек.

36

Anonymous
Аноним 

35 zheltocsan
"біздіѕ бір-бірімізді ќўртып, тоз-тоз болып келгеніміз осы "ќазаќы мўсылмандыєымыздан" болса керек."

- zheltocsan қарағым, мұның жала.
Бізді әлі бас көтертпей келе жатқан коммунистік тәрбие - құлдық психология.

37

zheltocsan
Аноним 

...Бізді јлі бас кґтертпей келе жатќан коммунистік тјрбие - ќўлдыќ психология.
...................................................................

бізде "ќазаќы мўсылмандыќ" емес, тура мўсылмандыќ болєанда біз коммунистік тјрбиені келген жаєына ќайтарєан болар едік.

38

muaxxid
Свой человек  ( ? )

АРНАЙЫ БІР ҒЫЛЫМИ ИНСТИТУТ ҚҰРҒАН ЖӨН
Мұртаза БҰЛҰТАЙ: БІЗГЕ ДІНДІ ЗЕРТТЕУМЕН ШҰҒЫЛДАНАТЫН АРНАЙЫ БІР ҒЫЛЫМИ ИНСТИТУТ ҚҰРҒАН ЖӨН[1]– «Дін және ұлт» атты кітабыңыз «Жылдың үздік кітабы» болып таңдалған екен. Құтты болсын! – Рахмет. Атамекенім – Қазақстанға келгелі бергі өткен 17 жылда бес кітабым шығып, 200-ден астам ғылыми-публицистикалық мақалаларым жарияланыпты. Соның ішінде 2006 жылы жарық көрген – «Дін және ұлт» атты кітабым «Президент және халық» газеті мен «Жыл таңдауы» агенттігінің бірлескен жобасы бойынша «Жылдың үздік кітабы» деген атаққа лайық деп табылуы мен үшін зор қуаныш болды. Оның алдында 2000 жылы жарияланған «Ата-баба діні. Түркілер неге мұсылман болды?» деп аталатын ғылыми монографиям Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының шешімімен ғылым, білім және техника салаларындағы Қазақстан Республикасының 2005 жылғы Мемлекеттік сыйлығына ұсынылған болатын. Ал ҚМДБ төрағасы, Бас мүфти, профессор Әбсаттар Дербісәлінің алғысөзімен басылған соңғы кітабымның «Жылдың үздік кітабы» атануы, бұл, расында, маған үлкен рухани қолдау, демеу болды. Екіншіден, дін саласында жазылған кітапқа осындай атақ берілуінің өзі еліміздегі дінге, дін ғылымына деген оң көзқарастың қалыптасып келе жатқанының айқын бір белгісі деуге болады. – Негізінде, соңғы жылдарда дін тақырыбында кітап, шүкір, аз жазылып жатқан жоқ. Небір аудармалар жарық көріп жатыр. Әйтсе де «Жыл кітабы» болып, дәл сіздің кітабыңыздың таңдап алынуы, қалай ойлайсыз, ислам дінін ұлттық дүниетанымымыз тұрғысынан қарастыратын, сауатты жазылған кітаптарға қоғамымыздың сусап қалғандығының да белгісі емес пе? – Солай деуге де болады. Қоғамдық өмірімізде, рухани өмірімізде, мәдениетіміз бен өркениетімізде, тіпті мемлекетіміздің негізгі әлеуметтік институттары құрамында діннің алатын орны аса маңызды екеніне қарамастан, дін институтын толыққанды зерттеп болған жоқпыз. Қазақстандағы дінтану ғылымы, оның ішіндегі исламтану саласы енді-енді бой көтеріп келе жатыр. Әлі де жетіспей жатқан жақтары баршылық. Шынын айтқанда, біздегі дінтану, исламтану саласында жарияланып жатқан кітаптардың басым көпшілігі, негізінен, діннің ішіндегі ғибадат және ритуал бөлігін, бұрынғы авторлардың еңбектерін қайталау яки схоластикалық бағытты қамтиды. Басқаша айтқанда, дін тұрғысында сөз бола қалса, діннің ішіндегі тыйымдар мен рұқсаттар, догмалар мен мифологиялық элементтер, суфизм жиі айтылады. Дін институты ұлы құдірет Иесінің барлық адамзатқа және барлық заманаға жіберген сенім және тіршілік жүйесі емес пе? Яғни дін деп отырғанымыз – ғаламдық жан-жақты жүйе. Ол барлық әлемді, барлық сенімді және барлық тіршілік заңдылықтарын қамтиды. Сол себепті осындай кең ауқымды және өте терең, тұңғиық мазмұны бар дінді тар саламен шектеу, тар санамен түсіну, әлбетте, дұрыс емес дер едім. – Яғни адамзат тіршілігі тек қана құлшылық етумен, ғибадатпен шектелмейді дейсіз ғой. – Расын айтқанда, дінде үлкен хикмет, алып даналық, нағыз шындық бар. Діннің ішінде жаратылыс заңдылықтары бар. Діннің ішінде этика құндылықтары (ахлақ), мораль бар. Діннің ішінде әлеуметтану бар, адам психологиясы бар. Дінде қоғамдық өмір бар, қоғамдық өмірде болатын және болуы мүмкін қарым-қатынастар бар, олардың реттелуі бар. Дінде құқық бар. Дін экономика саласында да өзінің өлшемдерін ұсынған. Яғни экономикаға, сауда-саттыққа да қатысты діннің өзіндік түсініктері бар. Сол секілді дінде тіл мәселесі де бар, тарих, болашаққа қатысты мәселелер де бар. Ең маңыздысы – дін ақылға, саналы білімге, еріктілікке негізделген, Аллаһ солай жасаған. Яғни барлық нәрсе ақылға және сол ақылды ізгі мақсатта пайдалануға, өз еркімен сенуге және амал етуге келіп тіреледі. Құран Кәрімді құнттап, жақсылап зерттеп оқитын болсақ, онда адамды ақылға, саналылыққа шақырған аяттар көп: «Қандай бір нәрсе туралы ғылым (білім) өзіңде жоқ болса, ондай нәрсенің артына түспе! Шынында, есту қабілеті (құлақ), көру қабілеті (көз) және жүрек, одан сұралмақ» (Исра сүресі, 17/36). Бұдан түйетініміз, ислам діні, яғни Құран Кәрім адамды соқыр сенімге шақырып отырған жоқ. Саналы сенімге, сезімді сенімге шақырып отыр. Сол секілді, мысалы, «Зұмар» сүресі, 18-аятта былай делінген: «Олар сөзді тыңдайды да, оның ең әдемісіне мойынсұнады. Міне, олар Аллаһ тарапынан тура жолға салынған таза ақыл иелері-дүр!» (Зұмар сүресі, 39/18). Мәселен, «Ант болсын! Сендерге ішінде ескертулерің жазылған бір кітап түсірдік. Сонда да ақылдарыңды жұмсамайсыңдар ма?!» дейді (Әнбие сүресі, 21/10). Бұл аяттарды көбейтуге болады. Мұның бәрінің мазмұны адамды ақылды пайдалана білуге, саналы болуға, ғылым-білім жолын қууға шақырады. Мен аталмыш еңбегімде бүгінгі қоғамдық өмірімізге қатысы бар, діни һәм ұлттық мәні бар мәселелерге тоқталып, соларды ашуға талпыныс жасадым. – Жаңа елімізде дінге, дінтану ғылымына оң көзқарас қалыптаса бастағанын атап өттіңіз. Соны әрі қарай алға жылжыту үшін, дамыту үшін ең алдымен не істеу қажет деп ойлайсыз? – Ислами тұрғыдан алсақ, дінтану өте терең, кең салалы ғылым. Жалпылап айтсақ, дінтануға физика болсын, химия болсын, математика болсын, жаратылыстану ғылымдары болсын, әлемдегі ғылым саласының барлығы да кіреді. Олай дейтінім, «Құранды Аллаһ өз ғылымымен түсірген» (Һұд сүресі 11/14). Яғни діннің өзі асқан даналықпен, терең ғылыммен, Жаратушының ғылымымен жіберілген. Сондықтан мемлекет ретінде осы дінтану ғылымына ерекше көңіл бөлуге тиіспіз. Бүгінгі әлемдегі көптеген саяси-экономикалық, әскери және құқықтық уақиғаларды талдайтын болсақ, солардың бәрінің де белгілі бір мөлшерде дінге қатысы бар екенін анықтауға болады (шармық жорықтары, инквизиция, реформалар, т.т.). Ал оларды түсіну үшін алдымен дінді түсінуіміз керек емес пе? Мен бұл арада исламды ғана айтып отырған жоқпын. Біз барлық діндердің негізі мен тарихын, және сол діндерді ұстанатын жамағаттардың көздеген мұраттарын білуге тиіспіз. Ол үшін бізге дінді зерттеумен шұғылданатын арнайы бір ғылыми институт құрған жөн. Әдебиет институты, философия институты, театр институты секілді дін институты да болуы керек. Дінді бұлардың артына апарып тықпалау оң нәтиже бермейді. Менің білуімше, маманданған, яғни тек қана дінді зерттеумен айналысатын институт бізде әлі жоқ. Біз соны ертерек құруымыз керек және оған әлемдегі озық ойлы, зайырлы, ізгі ниетті, шын ғылымға берілген ғалымдарды тартуымыз керек. Солар арқылы өз азаматтарымыздың арасынан терең білімді дінтанушы мамандар дайындап шығаруымыз керек. Бұл өте маңызды сала. Дінді әлемдік саясатқа ықпал етуші күш ретінде мойындауымыз керек – Бұл қауіпті сейілту үшін не істеу керек? Мемлекет қандай ұстанымға көшуі керек? – Конституциямыздағы дінге қатысты баптар мен діни сенім бостандығы және діни бірлестіктер туралы ағымдағы заңымыз ішкі діни мүддені қорғаудан гөрі, сыртқы ықпалды кіргізуге жол ашатын «томпақ» үкімдерді қамтиды. Бұл бір талғамсыз, талапсыз айқара ашылған есік тәрізді. Соның салдарынан бүгінде Қазақстанда 50 шақты конфессия мен 4000-нан астам діни бірлестіктер жұмыс істеп жатыр. Оның сыртында 5000-ға жуық үкіметтік емес ұйымдар бар, олардың көпшілігі аты басқа болғанымен, діни сипаттағы іс-әрекеттермен де шұғылдануда. Сондықтан бізге дінді білетін, мемлекеттің болашағын ойлайтын және дінді шынайы ғылыми негізде түсінетін мамандар қажет. Осы мәселені шұғыл һәм дұрыс ойластыруымыз шарт. – Негізінде, мемлекеттің діни процестерді бос қойып, ұлттық діни бірлікті уысынан шығарып алып отырғаны біраз жылдан бері айтылып жүр. Бірақ әлі күнге бұл мәселе заң жүзінде дұрыс жолға қойылған жоқ. Себебі неде деп ойлайсыз? – Мысал ретінде айтайын, бізде Талғат Мұсабаев деген азамат бар. Қазақ халқының мақтанышы. Бір жылдай уақытын ғарышта өткізген, Ресейде де, Қазақстанда да жоғары дәрежелі маман ретінде танылған. Талғат Мұсабаев «Бәйтерек» деп аталатын ғарыш жобасының меңгерушісі етіп тағайындалды. Мұны Талғат Мұсабаевтың дінге қатысы бар болған соң айтып отырған жоқпын. Оның біздің әңгімемізге қатысы мынада: бізде, Қазақстанда, Талғат Мұсабаев және Тоқтар Әубәкіров сияқты ғарыш мәселесін жетік білетін және ғарыш саласының мемлекеттің болашағына қаншалықты қатысы бар екенін, оның мемлекетімізге қандай пайда немесе зиян әкелетінін екі алақанына салып тұрып түсіндіріп, дәлелдеп бере алатын мамандар бар. Міне, сондай мамандар болғандықтан, бізде ғарыш саясаты кешенді түрде қолға алынып, бұл мәселе үкімет жұмысының күн тәртібіне енгізіліп отыр. Оған бүкіл басқару тармақтары жұмылдырылып, менің білуімше, тағы екі азаматты ғарышкерлікке дайындау жұмыстары жүргізіліп жатыр. Қазақстан ғарышты игеру саласында алдыңғы қатарлы елдерден болу үшін арнайы жобаларға қатысуда, қомақты қаржы бөлінуде. Бұл, расында, ғарыш мәселесінің құқықтық жағын, оның әскери жағын, экономикаға пайдасын, стратегиялық маңызын, сондай-ақ ұлттық қауіпсіздік мәселесіне қаншалықты қатысы бар екендігін көз жеткізе айтып бере алатын жетік мамандар бар болғандықтан, қолға алынып отыр. Ал дін саласына келсек, өкінішке қарай, діннің ұлт болашағына қандай пайдасы немесе зияны бар, қандай құқықтық жағы, қандай экономикалық жағы, қандай стратегиялық маңызы, геосаяси тұрғыда қандай ықпалы бар екендігін жаңағы ғарышкерлер сияқты жаңғақша шағып айтып беретін мамандар билікте жоқ. Бұған, әрине, дінді тұншықтырып, халықтың санасынан мүлдем сызып тастауға күш салған, тіпті дінді зерттеуге де жол бермеген Кеңес Одағы кінәлі. Кеңес дәуіріндегі түсінік бойынша дін мемлекеттен бөлек болғандықтан, діни мәселелермен тек белгілі бір культтық мекемелер, құлшылық ететін орындар мен солардың қызметкерлері ғана айналысатын. Ол кезде шекара жабық, қоғам жабық, сырттан келетін діни ықпалдар аз болатын. Жабық қоғамды бақылау, әрине, оңайырақ. Ал қазір ше? Қазір жағдай мүлдем бөлек. Біздегі саясаткерлер болса, мәселеге бұрынғы тұрғыдан қарап отыр. Соның салдарынан олар аз ғана уақытта қаншама діни ағымның қаптап кеткенін кешігіп байқады. Бұдан жедел арылуымыз керек. Дінді әлемдік саясатқа ықпал етіп отырған және адамзаттың тарихи дамуына жол сілтеген ең маңызды институттардың бірі ретінде мойындауымыз шарт. Өкінішке қарай, қазірге дейін бізде кейбір өзекті проблемалар бойынша нақты ұлттық бағдарламалар жоқ. Дін саласына қатысты мәселелердің елеусіз қалып отыруының бір себебі ретінде де осыны айтуға болады. Бұл тұрғыда, әрине, халықаралық саясаттың да біршама ықпалы болуы мүмкін. Бірақ қалай болғанда да, көптеген этникалық топтардан құралған, алуан түрлі конфессия уәкілдері тұратын Қазақстан сияқты ірі мемлекеттегі діни процестер тікелей ұлттың болашағына, тікелей мемлекеттің болашағына ықпал ететін процестер ғой, соны ұмытпауымыз керек. Аллаһ адамды жынысына қарап бағаламайды – Біздің елімізде атқа мінген әйелдер санын арттыру үшін «гендерлік саясат» деп аталатын саясат жүргізіліп жатыр. Ал жуырда ғана Египет муфтиі, шейх Мухаммад Тантауи әйел адамның президент бола алмайтыны жөнінде пәтуа шығарды... Бұдан не түюге болады? – Мен, жалпы әдістеме ретінде, мәселенің беткі жағынан гөрі, ішкі жағын көбірек ойластыратын адаммын. Бейнелеп айтсақ, айсбергтің теңіздің бетіне шығып тұрған кішкентай жағын емес, теңіздің астындағы үлкен массалы жағын көбірек таразыға саламын. Тантауидің сіз айтқан пәтуасымен таныс емеспін. Оның аргументтерін оқыған соң ғана дәйекті пікір айтуға болады. Шынын айтсам, дініміздің негізгі ұстындарына сәйкес келмейтін, өмірдің ережесіне, адамның жаратылысына, ақыл мен ғылымға сәйкес келмейтін пәтуалар көп. Және олар, өкінішке қарай, діни ақиқаттарды дұрыс түсіне алмағандықтан айтылуда. Олар өздерінің өткен тарихымен келе жатқан кейбір ұстанымдарды, олар ғұрыптық ұстанымдар яки өздеріне тән мәдени ұстанымдар болуы мүмкін, соларды алып кеп, діни қағидаға айналдыруда. Орта ғасырлардағы Таяу Шығыс елдерінде, оның ішінде сөз болып отырған араб қоғамында исламға дейінгі көптеген жоралғылар, ережелер, тыйымдар, әдет-салттар, ырымдар Пайғамбарамыздан кейінгі ғасырларда қайтадан қолға алынып, ислами сырмен сырланып, ислами бояумен боялып, қайтадан жаңғыртылған. Ол, әрине, фитрат (жаратылыс) дініне сәйкес келмейді. Исламның жаратылысқа сай дін екені Құранда тайға таңба салғандай анық көрсетілген: «Олай болса жүзіңді Жаратушыны бірлеуші ретінде дінге: Аллаһтың адамдарды жаратуындағы фитратқа (жаратылыс өзегіне) бұр! Аллаһтың жаратуында өзгеріс жоқ! Міне, нағыз тура дін осы. Бірақ та адамдардың көпшілігі білмейді» (Рұм сүресі, 30/30). Бұл аятта Пайғамбарымызға қарата айтылып отырған нәрсе, біріншіден, жүзіңді дінге бұр дейді Аллаһ Тағала, яғни бетіңді дінге қарат. Ол дін қандай дін? Діннің бірінші шарты – ол, Жаратушыны бірлеуші дін болуы тиіс, яғни Оған серік қоспастан иман етуді талап етеді. Жаратушының ұқсасы, теңдесі, сыңары, ортағы, туғаны, туысқаны жоқ деген сөз. Екіншіден, «жүзіңді Аллаһтың адамдарды жаратуындағы жаратылыс өзегіне бұр» дейді. Яғни дініміз – біздің жаратылысымызға сәйкес дін. Адамның жаратылысына, табиғаттың, қоғамның, өмірдің, тіршіліктің, тұтас ғаламның жаратылысына сәйкес дін – фитрат діні. Дін сол жаратылыс өзегімен қайшылыққа келмейді. Міне, Құран негізіндегі исламның ерекшелігі осында. Басқа діндер адамның жаратылысына (фитратқа) қайшы үкімдерді қамтиды. Мәселен, кришна, будда нанымдары ет жеуге тұтастай тыйым салған. Ал ет жеу адамның жаратылысында бар ғой. Сол секілді кейбір діндерде, мысалы, христиандықтың негізгі конфессияларында діни қызметкерлердің үйленуіне тыйым салынған. Өмірдің ең бір басты қажеттілігі немесе мақсаты – үйлену, жанұя құру, бала-шағалы болу... соған тыйым салынған. Демек, бұл да бұрмаланған жол, бұл да жаратылысқа сәйкес емес үкімдерді қамтиды. Үшіншіден, Аллаһ Тағала «Аллаһтың жаратуында өзгеріс жоқ» деп отыр. Бұл нені білдіреді? Бұл ислам діні барлық ғасырларда, барлық жағдайда ең қолайлы дін деген сөз. Яғни ол адамның түсінігіне, ұстанымына, пайдалануына ең қолайлы жол. Әлемнің барлық елдерінде, барлық уақытта жүзеге асырылатын қарапайым және өте түсінікті дін – ислам. Сондықтан көрдіңіз бе, дініміз жаратылысқа түгел сәйкес келеді, ал Аллаһтың жаратуында өзгеріс жоқ. Аллаһ бір жағынан жаратып, екінші жақтан сол жаратылысқа қарсы дін жібермейді. Өйтсе, ғаламда хаос болар еді. Жаратылысқа қарсы түсініктер адамның ойлап тапқандары. Енді гендерлік саясатқа келетін болсақ, тағы да Құранға жүгінуге тура келеді: «Ей, адамдар! Расында сендерді еркек пен әйелден жараттық және бір-бірлеріңмен танысуларың үшін сендерді ұлттар мен ұлыстарға айырдық. Күдіксіз, Аллаһтың хұзырында ең жоғарыларың күнәдан ең көп сақтанушыларың-дүр!» (Хұжұрат сүресі, 49/13). Мінеки, аятта еркек пен әйел бірдей аталуда. Мұнда еркекті әй