Дата публикации: 2008-06-04 13:43:16

Хасен Қожа-Ахмет МӘЛІМДЕМЕ

[397/2]

Өз халқыма және демократиялық мемлекеттердің басшыларына!

Қазақстанның тәуелсіздік алу тарихы бүгінгі биліктің мүддесіне сәйкестендіріле, түрлі «ақтаңдақтармен» жазылып отырғандықтан, менің саяси өмір жолымды біреу білсе, біреу білмес. Сондықтан қысқаша айтып өтейін. Түрме торына алғаш рет 1970-жылдың ақпан айында, Кеңес әскеріндегі ұлттық, нәсілдік кемсітушілікке наразылық танытқаным үшін қамалдым. Жеті ай әскери прокуратура тергеуінен соң кінәсіздігім дәлелденіп босатылғаныммен, «ұлттық кемсітуден құтылу үшін қазақ тәуелсіз ел болуға тиіс» деген тұжырымға келдім. Сондықтан 1970-1977 жылдар аралығында Ресей-КСРО империя-сының отаршыл, тоталитарлық саясатын әшкерелеп, халқымды ұлт-азаттық күресіне шақырып үндеулер, мақалалар жазып, көбейтіп, жұртшылыққа тараттым, астыртын ұйым құру үшін үгіт жүргіздім. 1977 жылы сәуірдің 29-да насихат жұмысы кезінде КГБ тұтқындап, диссидент ретінде 2 жылға сотталдым. Осы кезден «Дүниежүзілік саяси тұтқындардың Хельсинкидегі тізіміне» жазылыппын. Бостандыққа шыққан соң сатиралық шығармаларым арқылы КСРО қоғамын, отаршылдық саясатты «эзоп тілімен» сынап, ал әндеріммен қазақтың ұлттық рухын көтеруге тырыстым. 1986 жылғы Желтоқсан көтерілісін «ұйымдастырушылардың бірі» ретінде тағы 4 жылға соттады. Бостандыққа шыққан соң «Желтоқсан» ұйымын құрып, Қазақстандағы тұңғыш саяси аштық, саяси митингілер өткізіп, үкіметке демократия, тәуелсіздік талаптарын қойдық. 1989 жылдың күзінде мені Хельсинки тізімі бойынша іздеп тапқан А.Естеков менің АҚШ-қа саяси эмиграцияға кетуіме елшілікпен келіскенін айтып, тиісті құжаттарды толтыруымды сұраған.Бірақ, мен: «бәлен жылдар бойы түрмеге шыдағанда, енді, жариялылық орнап, халқымның тәуелсіздігі үшін ашық жұмыс жасауға мүмкіндік туғанда шетелге кетпейтінімді» айтқан едім. Ақыры, 20 жыл бойғы күресімді арнаған, Қазақстан тәуел-сіздігі де жарияланды. Бірақ, отаршылдар билікке қойған тоталитарлық кезеңнің маман-дарын ауыстырмасақ, ешқандай демократиялық қоғам, толыққанды тәуелсіз мемлекет құрылмайтынын айтқаныма енжар көпшілік құлақ аспады. Желтоқсан көтерілісінің жен-деттерін жауапқа тарту, тоталитаризм көсемдерінің ескерткіштерін алып тастау, демократия мәселелерін көтеріп өткізген шараларым үшін ондаған рет сот айыппұл салды, тұтқындалдым. Екі бірдей мамандығым (Музыка зерттеушісі және журналист), композитор, әрі Қазақстан жазушылар одағының мүшесі бола тұра, биліктен сескенген мекемелер қызметке қабылдамай, 7 жыл жұмыссыз қалып, «Еңбек биржасы» тізімінде тұрдым. 1993 жылы Нидерландияда, 1994 жылы АҚШ-та болғанымда, менің 1970 жылдан бергі өмірбаяныммен танысқан азаматтар сол елдерден саяси баспана алуыма стату-сымның келетінін айтқан. Бірақ, халқым тәуелсіздік, демократия жемісін сезінердей жұмыстарды өз елімде жүргізу үшін, ол ұсыныстардан да бас тартқан едім. Енді, міне, тәуелсіздігіміз жарияланғанына 17-ші жылға аяқ басқанда, мен 40 жыл бұрын немен күрессем, сол сұмдық қоғамға қайта айналып келгендеймін: 1.Билік: Халық пікірін ескермейтін тоталитарлық пиғылда «тәрбеленген», брежневтік кезеңнен сыбайластық, жемқорлық жолына жаппай түскен «тоқыраулық» Қазақстан билігі 16 жылдан соң қайтадан елде бірпартиялық - антидемократиялық жүйе орнатты; 2. Ұлт: қазақ халқы ең болмаса өз елінде өз ана тілінде сөйлеу мүмкіндігіне де жете алмай, отар кезіндегіше жетім баладай күй кешуде. Қазақ елі кеше Ресей отары ғана болса, бүгінде күллі әлемдегі жемқорлардың жеміне айналған. 3.Оппозиция: Ұлттық-демократиялық алғашқы оппозиция жоспарлы түрде әлсіретіліп, ол биліктен келгендер оппозициясымен алмастырылды. Өздері қатысқан үш сайлауды да «әділетсіз өтті» дей тұра, өз электоратын көрші елдердегідей көше жиынына да шығара алмаған бұл оппозиция «белсіздігіне» сын айтқан азаматтарға «биліктің жансызы» деген айдар тағуды әдетке айналдырған.4. Қоғам: Сөйлеуге мүмкіндік берілген соң жұрт әртүрлі проблемаларды айтты, жазды. Бірақ, сол айтқандарын іспен атқаруға шақырып «шырқын бұзғаным үшін» мені «экстремист», «радикал» деп, құбыжық бейнеге айналдырды. Қоғамдағы барлық мәселені пара арқылы шешетін өмір салтына да қазір көпшілігінің еті үйренді. 5. БАҚ: Ресми БАҚ журналистері «нанымыздан айырады» деп үкіметтен қорыққан, «оппозициямыз» дейтіндері өз партиялары көсемдерін мадақтаумен әлек, өз тобына тиімді ақпаратты ғана тарататын «жариялылық» жағдайында.
Елдегі осындай ахуалды білсем де, 2008 ж. наурыз айында Тибет халқының бой көтеруін жаншыған Қытай үкіметін Қазақстан билігі қолдап, қазақ халқын әлемге масқаралағанда, үнсіз қала алмадым. Өйткені, қазақ отаршылдық тақсіретін басынан өткерген халық болғандықтан, әр халықтың өз тарихи Отанында тәуелсіз мемлекет құруы-на қатысты ұстанымымыз ұлттымыздың ар-ождан, имандылық деңгейін көрсетпек.
Алдын ала қаржысын төлеген Алматыдағы «Қаламгер» баспасөз клубына 02.04.2008 ж. барғанымда, әкімшілігіндегі жігіт маған Алматы қаласы әкімшілігінен, полициядан нұсқау алғандықтан баспасөз конференциясын өткіздірмейтінін айтты. Оның жеке бизнесіне мемлекеттік мекемелер тыйым салуға құқы жоқтығын түсіндіре бастағанымда, ол өзімді балағаттап, бөлмеден күшпен шығармақ болды. Нәтижесінде – мен дене жарақаттарын алдым. Осы оқиға дәл 1977 жылы сәуірде, азаттыққа жеткізсем деген жандардың өзімді соққыға жығып, КГБ-ға тапсырғанын есіме түсірді. Ал «Қаламгер» клубында орын алған – сөз бостандығына өрескел шабуыл оқиғасы туралы БАҚ өкілдерінің жақ ашуға қорқып, маған жоламауы да Қазақстанда дәл сол 1970-ші жылдардағы тоталитарлық кезең ахуалы орнағанының дәлеліндей. Кезінде қанқұлы «Қызыл империяның» қаһарынан қорықпай өз пікірімді айтып неше дүркін жазаға ұшырасам да тоқтамаған мен, жасым 59 келсе де, қоғам туралы ой-пікірімді айтуда өміріме қауіп, денсаулығыма зақым жасалуынан қорықпас едім. Бірақ үнім жұртшылыққа жетпейтін Қазақстандағы мынадай жағдайда ондай тәуекеліммен қоғамға еш пайда келтіре алмайтыныма соңғы жылдары көзім толық жетті. (Халық үні қаперге алынбас мемлекетте заңды түрде саяси ұйымдар құру – биліктің жалған демократия ойынының кейіпкері болу екен.) Бірақ, тумысымнан «қоғамға зиянды» деп білген нәрсеге қарсы шығар мінезім болғандықтан және халқымның мені неше дүркін «Халық қаһарманы» атағына ұсынған сенімін ақтауды міндетім деп санағандықтан, мен өз елімдегі, әлемнің өзге тұсындағы болсын ұлт, адам құқықтарының бұзылу мәселелерімен күресудің пәрменді жолдарын табуға тиіспін. Қазіргі жағдайда ондай жол, кезінде Мұстафа Шоқай таңдағандай – шетелге кетіп күресу жолы деген тұжырымға келдім. Өйткені өз пікіріңді жария ете алмайтын ахуалда бұл елде өмір сүру – Қазақстан билігінің әр антигуманистік іс-әрекетіне ортақтастық, сыбайластық болып саналмақ.
Осы шешімімді мәлімдей отырып мен: Қазақстан шикізатына қызығу пайдакүнем-дігінен гөрі демократия құндылықтарын жоғары қойып, маған уақытша саяси баспана беруге және әлемдегі проблемаларға көзқарасымды білдіруіме еркіндік туғызуға даяр ер мінезді шет мемлекет басшысынан шақыру күтемін.

1970-80 жылдардағы саяси тұтқын, композитор, Қазақстан жазушылар одағының мүшесі, «Азат» азаматтық қозғалысының төрағасы Хасен Кәрімжанұлы Қожа-Ахмет.
2008 ж. 26-мамыр.
Мекен-жайым: Қазақстан. Алматы қаласы, Гагарин көшесі 181 үй, 20 пәтер, телефондар: 249-27-85, 8-777-270-9425.

Оставить комментарий

Имя [аноним / ввести пароль]


Заголовок сообщения


Текст сообщения



Введите код, который вы видите на изображении

Комментарии пользователей

1 Anonymous Аноним	Пн Июн 16, 2008 21:19   Хасен Қожа-Ахметке. Халқыңның сыйқы осы, Хасеке. Шетелге кету шешімің дұрыс.
2 Anonymous Аноним	Пн Июн 16, 2008 21:20   Қателесесіз! Мынау боқауыз жазғыштар халық емес, Болат Әбілов пен Ермұрат Бапидің арнайы интернетке отырғызып қойған жалдамалы бапылдақтары ғой.